
Muốn biết keo ong trong sản phẩm nhiều hay ít, hãy nhìn ba chỗ: con số phần trăm (nếu có) đi kèm chữ gì, vị trí của «propolis extract» trong danh sách, và dung môi đứng ngay trước hoặc sau nó. Một con số lớn in trên mặt hộp thường là phần trăm của dịch chiết đã pha loãng, không phải keo ong nguyên chất.
Keo ong là chất nhựa ong thu từ chồi, vỏ cây rồi trộn với sáp để trám khe tổ. Ở ong dú, keo ong và sáp hoà vào nhau thành một thứ vừa dẻo vừa dính, màu nâu sẫm, mùi nhựa cây rất rõ. Người nuôi chia tách đàn hay mở thùng sẽ thấy keo dính ở mép nắp, dính cả vào tay.
Chính vì keo ong dẻo, dính và không tan trong nước, nhà sản xuất không thể bỏ nguyên miếng keo vào kem. Họ phải ngâm hoặc chiết keo trong một dung môi, lọc bỏ bã sáp và tạp chất, rồi mới dùng phần dịch đó. Thứ ghi trên nhãn là «propolis extract» chính là phần dịch này, và độ đậm của nó khác nhau rất nhiều giữa các nhà làm.
Cách ghi phổ biến nhất. Bản thân chữ này không cho biết dịch chiết đậm hay loãng. Phải nhìn thêm dung môi và vị trí.
Phần sáp lẫn keo, thường gặp trong son và sáp dưỡng. Có mùi nhựa cây nhẹ, góp phần vào kết cấu hơn là «hoạt chất».
Một số nhãn ghi kiểu «Propolis extract (in butylene glycol)» hay tách riêng dung môi ra thành dòng khác. Kiểu ghi này minh bạch hơn, vì người đọc thấy ngay keo được hoà trong gì.
Đây là chỗ dễ hiểu lầm nhất. Một lọ tinh chất có thể in to «chứa phần lớn là propolis extract». Nhưng nếu dịch chiết ấy được làm bằng cách ngâm một phần nhỏ keo ong vào nhiều nước và glycol, thì lượng keo ong thật trong lọ vẫn nhỏ. Con số in trên hộp nói về dịch chiết, không nói về keo ong khô.
Vài câu tự hỏi khi gặp con số đẹp:
Không có câu trả lời thì cũng chưa hẳn là hàng kém, nhưng đừng để con số lớn quyết định thay cho mình.
| Dung môi thường thấy | Tên trên nhãn | Điều nên biết |
|---|---|---|
| Cồn | Alcohol, alcohol denat. | Hoà keo tốt, nhưng da khô hoặc nhạy cảm có thể thấy khô căng, xót. |
| Glycol | Butylene glycol, propylene glycol, propanediol | Dịu hơn cồn, phổ biến trong tinh chất và kem; vài người vẫn kích ứng với propylene glycol. |
| Glycerin | Glycerin | Giữ ẩm tốt, cảm giác hơi dính nếu nhiều. |
| Nước | Aqua, water | Hoà được ít keo hơn; sản phẩm cần chất bảo quản tốt. |
| Dầu | Tên các loại dầu thực vật | Hay gặp trong sáp, son, dầu dưỡng; keo hoà một phần. |
Nếu dung môi đứng đầu danh sách và propolis extract đứng ngay sau, sản phẩm có thể khá đậm keo. Nếu nước đứng đầu, rồi một loạt chất làm đặc, chất tạo nhũ, rồi mới tới propolis extract ở giữa hoặc cuối, thì keo ong chỉ góp một phần nhỏ.
Thành phần được xếp từ nhiều tới ít cho tới mốc khoảng một phần trăm; dưới mốc đó được xếp tuỳ ý. Ba điểm mốc dễ nhìn:
Propolis extract đứng sau mấy mốc trên thì lượng của nó cũng nhỏ. Không có nghĩa sản phẩm vô dụng, mà là người mua nên kỳ vọng đúng mức: keo ong ở đây góp mùi, góp câu chuyện, góp một phần vào công thức, chứ không phải «tinh chất keo ong đậm đặc» như lời quảng cáo. Những lời hứa kiểu trị mụn, sạch nám là lời quảng cáo vượt quá những gì một dòng chữ trên nhãn có thể chứng minh. Đọc thêm về vai trò thật của keo ong trong kem tại chuyên mục Keo ong và chăm sóc.
Keo ong là nguyên liệu được ghi nhận có thể gây dị ứng da ở một số người, nhất là người làm nghề tiếp xúc nhiều hoặc đã dị ứng với sản phẩm từ ong trước đó. Cách thử đơn giản:
Người nuôi ong dú nhìn keo là biết mùa nào, đàn nào. Keo ong dú lẫn nhiều sáp, mùi nhựa cây đậm, không giống keo ong mật trong các sản phẩm nhập. Nếu muốn hỏi về keo và sáp của trại, cách lọc và cách dùng an toàn, có thể liên hệ trại qua Ong Quý; son và sáp dưỡng hiện chưa bán qua mạng nên cần hỏi trực tiếp.
Còn mật ong dú, thứ dễ dùng nhất cho người mới làm quen đồ từ ong, đã có sẵn tại cửa hàng mật ong dú. Mật chua thanh, loãng hơn mật ong thường, mở nắp rồi nên cất ngăn mát. Người đọc nhãn kỹ thường thích một món mà mình biết rõ từ tổ tới hũ.
Không. Đó là dịch chiết keo ong trong một dung môi như cồn, glycol, glycerin hoặc nước. Độ đậm tuỳ nhà sản xuất, nhãn thường không ghi.
Con số đó thường là phần trăm dịch chiết, không phải keo ong khô. Hỏi người bán dịch chiết được pha theo tỉ lệ nào, và có số liệu kiểm nghiệm không.
Nó vẫn có mặt trong công thức, nhưng với lượng nhỏ, thường dưới mốc một phần trăm. Nên kỳ vọng vừa phải và đừng tin những lời hứa lớn dựa trên thành phần đứng cuối.
Không phải ai cũng gặp vấn đề, nhưng da khô hoặc nhạy cảm có thể thấy khô căng, xót. Người da như vậy nên chọn dịch chiết trong glycol hoặc glycerin và thử trên vùng da nhỏ trước.
Người từng dị ứng với keo ong, phấn hoa hoặc sản phẩm từ ong nên tránh hoặc hỏi bác sĩ trước. Người đang mang thai hoặc da đang có bệnh cũng nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Ký hiệu hũ mở nắp 12M là PAO: số tháng nên dùng hết sau khi mở nắp lần đầu. Nó khác hạn sử dụng in trên vỏ; hạn nào đến trước thì theo hạn đó.
Fragrance hay parfum trên nhãn son dưỡng là hương liệu gộp nhiều chất dưới một chữ. Da nhạy cảm nên dò thêm linalool, limonene, citral và chọn bản khô
Balm, son sáp ong ít cần chất bảo quản vì không có nước, chỉ cần chống ôi dầu như tocopherol. Kem có aqua thì phải có bảo quản như phenoxyethanol, par
Tên Latin trên nhãn son dưỡng là tên cây cho dầu: Cocos nucifera là dầu dừa, Ricinus communis là thầu dầu, Butyrospermum parkii là bơ hạt mỡ. Bảng tra
Mel trên nhãn là mật ong thật, honey extract là dịch chiết đã pha, còn mùi mật có khi chỉ từ parfum. Vị trí của mel trong danh sách cho biết nhiều hay
Chữ 100% tự nhiên trên nhãn chưa đủ để tin vì không có chuẩn bắt buộc. Hãy kiểm lại bằng danh sách thành phần: chất bảo quản, tạo nhũ, hương liệu, màu
Sáp, mật và keo của ong dú đã có mặt trong son dưỡng, kem và xà phòng thủ công. Trang này giải thích từng thứ có gì, dùng thế nào cho đúng, tự làm ở nhà ra sao cho an toàn, và đọc nhãn để biết món nào thật sự có ong.