
Chữ «100% tự nhiên» trên nhãn mỹ phẩm không đủ để tin, vì chưa có một chuẩn bắt buộc nào quy định thế nào mới được gọi là tự nhiên. Cái đáng tin là danh sách thành phần ở mặt sau: đọc nó vài phút sẽ biết sản phẩm tự nhiên tới đâu. Và nhớ thêm một điều: tự nhiên không đồng nghĩa với lành cho mọi làn da.
Ai cũng muốn bôi lên da thứ gì đó gần với cây cỏ, mật sáp hơn là thứ gì đó nghe như phòng thí nghiệm. Người làm marketing biết điều đó, nên chữ tự nhiên xuất hiện ở khắp nơi: trên son, trên kem, trên dầu gội, cả trên những chai có danh sách thành phần dài hai mươi dòng toàn tên hoá học.
Quy định về công bố mỹ phẩm đòi hỏi lời quảng cáo phải trung thực và có căn cứ, nhưng không định nghĩa con số «100% tự nhiên» được tính thế nào. Có bộ hướng dẫn quốc tế ISO 16128 giúp nhà sản xuất tính «chỉ số nguồn gốc tự nhiên» cho từng thành phần, song việc dùng nó là tự nguyện, và cách tính cho phép cả những chất đã qua phản ứng hoá học miễn nguồn gốc ban đầu là thực vật. Hai chai cùng ghi tự nhiên có thể khác nhau rất xa.
| Lời trên bao bì | Thường nghĩa là | Cách kiểm |
|---|---|---|
| 100% tự nhiên | Nhà sản xuất tự đánh giá, không có chuẩn bắt buộc | Đọc toàn bộ danh sách thành phần. |
| Chiết xuất thiên nhiên | Có ít nhất một dịch chiết thực vật hoặc từ ong | Dịch chiết đứng ở đâu: đầu hay cuối? |
| Hữu cơ, organic | Có thể có chứng nhận, có thể không | Hỏi tên tổ chức chứng nhận và mã số. |
| Không paraben | Dùng chất bảo quản khác | Tìm tên chất bảo quản thay thế. |
| Không hoá chất | Câu vô nghĩa về khoa học | Nước, sáp, mật cũng là hoá chất; đây là dấu hiệu nên đọc kỹ hơn. |
| Lành tính, dịu nhẹ | Cảm nhận chung, không phải cam kết | Vẫn thử trên vùng da nhỏ. |
Lật chai ra mặt sau và làm theo thứ tự này. Không cần thuộc tên hoá học, chỉ cần biết tìm gì.
Làm xong năm bước, bạn sẽ có câu trả lời của riêng mình: chai này tự nhiên nhiều hay chỉ có một hai thành phần tự nhiên được đưa lên mặt trước. Nếu chưa quen đọc thứ tự thành phần, chuyên mục Đọc nhãn thành phần có các bài đi từng bước.
Son dưỡng là ví dụ dễ nhất vì nó không cần nước. Một thỏi son làm đơn giản có thể chỉ gồm sáp ong, một hai loại dầu thực vật, một ít bơ hạt và vitamin E để dầu chậm hôi. Danh sách ngắn, tên nào cũng tra ra nguồn gốc. Sản phẩm như vậy không cần chất bảo quản mạnh vì không có nước cho vi sinh phát triển, nhưng vẫn có hạn dùng vì dầu sẽ dần bị oxy hoá.
Ngược lại, son có màu đậm, mùi kẹo ngọt, kết cấu bóng loáng thường có thêm dầu khoáng, chất màu, hương liệu. Không có gì sai, chỉ là đừng để chữ «tự nhiên» ở mặt trước che mất điều đó.
Đây là chỗ hay bị bỏ qua nhất. Tinh dầu cam chanh, bạc hà, quế là tự nhiên nhưng có thể gây rát; keo ong là tự nhiên nhưng là nguyên liệu từng được ghi nhận gây dị ứng da ở một số người; mật ong tự nhiên nhưng mật ong dú chua có thể hơi châm chích trên da mỏng. Vì vậy, dù nhãn ghi gì:
Với đồ từ ong, cách tránh chữ đẹp là đi thẳng tới nguyên liệu. Một hũ mật ong dú thật chỉ có một thành phần: mật, lấy từ thùng nuôi, không pha, không nấu. Mật chua thanh, nhiều nước, nên cất ngăn mát sau khi mở. Có thể đặt mật tại cửa hàng mật ong dú để dùng uống và đắp mặt nhẹ.
Son và sáp dưỡng từ sáp ong dú của trại hiện chưa bán qua mạng; ai muốn hỏi thành phần, cách làm, hạn dùng có thể liên hệ trại qua Ong Quý. Người làm thật sẽ kể được từng thứ đã cho vào, không cần dùng chữ «100%».
Chưa có chuẩn bắt buộc định nghĩa «100% tự nhiên» cho mỹ phẩm, nên con số này thường do nhà sản xuất tự đánh giá. Cách kiểm là đọc danh sách thành phần ở mặt sau.
Theo nghĩa đen thì không còn «100%», nhưng chất bảo quản giúp sản phẩm có nước an toàn hơn khi dùng lâu. Sản phẩm có nước mà không có chất bảo quản nào mới là điều nên hỏi lại.
Không. Organic nói về cách trồng, nuôi nguyên liệu và thường đi kèm chứng nhận của một tổ chức độc lập. Hỏi người bán tên tổ chức và mã chứng nhận để kiểm.
Có. Tinh dầu, keo ong, mật ong đều tự nhiên nhưng vẫn có thể gây kích ứng ở một số người. Thử trên vùng da nhỏ trong một ngày trước khi dùng lên mặt hoặc môi.
Đọc danh sách thành phần: son đơn giản thường chỉ có sáp ong, dầu thực vật, bơ hạt, vitamin E. Mua son không nhãn thì hỏi người làm từng thành phần và ngày làm.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Ký hiệu hũ mở nắp 12M là PAO: số tháng nên dùng hết sau khi mở nắp lần đầu. Nó khác hạn sử dụng in trên vỏ; hạn nào đến trước thì theo hạn đó.
Fragrance hay parfum trên nhãn son dưỡng là hương liệu gộp nhiều chất dưới một chữ. Da nhạy cảm nên dò thêm linalool, limonene, citral và chọn bản khô
Balm, son sáp ong ít cần chất bảo quản vì không có nước, chỉ cần chống ôi dầu như tocopherol. Kem có aqua thì phải có bảo quản như phenoxyethanol, par
Tên Latin trên nhãn son dưỡng là tên cây cho dầu: Cocos nucifera là dầu dừa, Ricinus communis là thầu dầu, Butyrospermum parkii là bơ hạt mỡ. Bảng tra
Mel trên nhãn là mật ong thật, honey extract là dịch chiết đã pha, còn mùi mật có khi chỉ từ parfum. Vị trí của mel trong danh sách cho biết nhiều hay
Thứ tự thành phần cho biết chất nào nhiều, chất nào ít: từ khoảng 1% trở lên xếp giảm dần, dưới mốc đó xếp tự do. Chia nhãn ba đoạn là đọc ra ngay.
Sáp, mật và keo của ong dú đã có mặt trong son dưỡng, kem và xà phòng thủ công. Trang này giải thích từng thứ có gì, dùng thế nào cho đúng, tự làm ở nhà ra sao cho an toàn, và đọc nhãn để biết món nào thật sự có ong.