
Cera alba trên nhãn mỹ phẩm chính là sáp ong, thường là loại đã được lọc sạch và làm nhạt màu. Cera flava là sáp ong vàng giữ màu tự nhiên, còn beeswax là tên tiếng Anh của cùng chất đó. Ba cái tên, một thứ nguyên liệu; điều đáng đọc hơn là sáp đứng ở vị trí nào trong danh sách thành phần.
Nhãn mỹ phẩm bán ở nhiều nước dùng chung một hệ tên thành phần quốc tế, gọi tắt là INCI. Hệ tên này mượn tiếng Latin cho các nguyên liệu tự nhiên lâu đời, nên sáp ong được ghi là «cera alba» (sáp trắng) hoặc «cera flava» (sáp vàng). Hàng làm theo thói quen ghi nhãn của Mỹ thì hay ghi thẳng «beeswax». Có nhãn ghi cả hai kiểu, ví dụ «Cera alba (beeswax)», để người đọc khỏi phải tra.
Chữ «alba» nghe như sáp đã bị tẩy trắng hoàn toàn, nhưng trên thực tế nhiều nhà sản xuất dùng «cera alba» cho sáp ong nói chung, kể cả loại chỉ lọc sạch mà vẫn còn hơi ngà. Vì vậy, nhìn chữ alba hay flava, đừng vội kết luận sáp đó «sạch» hay «thô» hơn. Muốn biết sáp đã qua tẩy màu hay chưa, chỉ có cách hỏi người bán hoặc nhìn chính sản phẩm: son sáp vàng thường có màu kem ngà và mùi thơm nhẹ như mật, son dùng sáp tẩy trắng thì gần như trắng và gần như không mùi.
Thành phần trên nhãn được xếp từ nhiều tới ít. Những chất chiếm từ khoảng một phần trăm trở lên phải theo đúng thứ tự đó; phần dưới mốc này thì được xếp tự do. Hiểu được một quy tắc này là đọc nhãn đã đỡ được nửa phần khó.
| Loại sản phẩm | Sáp ong thường đứng ở đâu | Nghĩa là gì |
|---|---|---|
| Son dưỡng dạng thỏi | Nhóm 1–3 thành phần đầu | Sáp là bộ khung, quyết định độ cứng và độ bám của son. |
| Sáp dưỡng dạng hũ (balm) | Nhóm đầu, sau dầu nền | Sáp ít hơn son thỏi để sáp mềm, quẹt bằng ngón tay được. |
| Kem dưỡng có nước | Khoảng giữa danh sách | Sáp góp phần làm đặc, giữ kem không tách lớp. |
| Sữa dưỡng, lotion lỏng | Gần cuối | Lượng nhỏ, chủ yếu chỉnh kết cấu. |
| Mascara, chì kẻ mày | Giữa danh sách | Sáp giúp màu bám sợi và dễ tán. |
Mẹo nhìn nhanh: tìm chất bảo quản (những chữ như phenoxyethanol, các loại «-paraben», sodium benzoate) và hương liệu (parfum, fragrance). Hai nhóm này hầu như luôn dưới mốc một phần trăm. Nếu cera alba đứng sau chúng, sáp ong trong sản phẩm chỉ là lượng nhỏ, dù bao bì có in hình tổ sáp lớn đến đâu.
Thử hình dung một thỏi son dưỡng ghi thành phần như sau: «Ricinus communis seed oil, Cera alba, Cocos nucifera oil, Butyrospermum parkii butter, Tocopherol, Parfum». Đọc theo thứ tự:
Ngược lại, nếu một thỏi son ghi «Paraffinum liquidum, Cera microcristallina, Petrolatum… Cera alba» và sáp ong nằm tít cuối sau hương liệu, thì sản phẩm đó về bản chất là son gốc dầu khoáng có thêm chút sáp ong để kể chuyện. Không có gì sai, nhưng người mua nên biết mình đang trả tiền cho cái gì.
Sáp ong vàng giữ được mùi thơm nhẹ và màu ngà tự nhiên, cảm giác trên môi hơi dẻo. Sáp đã tẩy màu thì trắng, mùi rất nhẹ, hợp với son có màu hoặc kem cần trông «sạch». Cả hai đều dùng phổ biến trong mỹ phẩm. Điều đáng hỏi không phải là alba hay flava, mà là sáp lấy từ đâu, lọc ra sao và đã để bao lâu.
Ở trại nuôi ong dú, sáp lấy ra khi chia tách đàn hoặc dọn thùng thường lẫn keo ong và có màu sẫm hơn sáp ong mật. Sáp này muốn dùng làm son phải được lọc kỹ; người làm thủ công nên hỏi rõ nguồn sáp chứ đừng chỉ nhìn chữ trên nhãn. Ai muốn đọc thêm về khác biệt giữa các loại sáp có thể xem chuyên mục Sáp ong trong mỹ phẩm.
Sáp ong là nguyên liệu dùng lâu đời và phần đông người dùng thấy dễ chịu. Dù vậy, vẫn có người bị kích ứng với sản phẩm từ ong, nhất là người từng dị ứng với keo ong hoặc phấn hoa. Sáp chưa tinh lọc kỹ có thể còn vết keo ong. Vì vậy:
Đọc nhãn giỏi rồi sẽ thấy: nhiều sản phẩm mượn chữ «ong» nhiều hơn là dùng nguyên liệu từ ong. Cách chắc nhất là dùng chính nguyên liệu mình biết rõ gốc gác. Mật ong dú có vị chua thanh, nhiều nước, nhiều người dùng để đắp mặt nhẹ hoặc pha nước uống; mật thật cần được giữ ngăn mát sau khi mở. Nếu muốn có một hũ mật ong dú rõ nguồn để dùng hằng ngày, có thể xem tại cửa hàng mật ong dú.
Còn son và sáp dưỡng từ sáp ong dú của trại hiện chưa bán qua mạng. Ai muốn biết sáp được lọc thế nào, phối với dầu gì, có thể hỏi thẳng trại qua Ong Quý trước khi quyết. Một người làm son tử tế sẽ trả lời được ba câu: sáp từ đâu, dầu nền gì, làm từ bao giờ. Muốn tập đọc thêm các tên khác trên nhãn, xem chuyên mục Đọc nhãn thành phần.
Có. Cera alba là tên Latin theo hệ tên thành phần quốc tế, beeswax là tên tiếng Anh, cả hai đều chỉ sáp ong. Một số nhãn ghi kèm cả hai để người đọc dễ hiểu.
Không hẳn. Cera flava là sáp vàng còn giữ màu và mùi tự nhiên, cera alba thường là sáp đã làm nhạt màu. Chọn loại nào tuỳ sản phẩm muốn làm; chất lượng phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn sáp và cách lọc.
Nghĩa là lượng sáp rất ít, thường dưới mốc một phần trăm. Sản phẩm đó không thể gọi là «son sáp ong» theo nghĩa sáp là thành phần chính, dù bao bì có nhấn mạnh chữ ong.
Không. Đó là sáp vi tinh thể lấy từ dầu mỏ, chỉ giống sáp ong ở chữ «cera». Nó vẫn được phép dùng trong mỹ phẩm, chỉ là nguồn gốc khác hẳn.
Nhiều người vẫn dùng được, nhưng nên thử trên vùng da nhỏ ở cổ tay trong một ngày trước. Thấy ngứa, đỏ thì ngưng dùng; nếu từng dị ứng nặng hoặc da đang có vấn đề, hỏi bác sĩ trước khi dùng.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Ký hiệu hũ mở nắp 12M là PAO: số tháng nên dùng hết sau khi mở nắp lần đầu. Nó khác hạn sử dụng in trên vỏ; hạn nào đến trước thì theo hạn đó.
Fragrance hay parfum trên nhãn son dưỡng là hương liệu gộp nhiều chất dưới một chữ. Da nhạy cảm nên dò thêm linalool, limonene, citral và chọn bản khô
Balm, son sáp ong ít cần chất bảo quản vì không có nước, chỉ cần chống ôi dầu như tocopherol. Kem có aqua thì phải có bảo quản như phenoxyethanol, par
Tên Latin trên nhãn son dưỡng là tên cây cho dầu: Cocos nucifera là dầu dừa, Ricinus communis là thầu dầu, Butyrospermum parkii là bơ hạt mỡ. Bảng tra
Mel trên nhãn là mật ong thật, honey extract là dịch chiết đã pha, còn mùi mật có khi chỉ từ parfum. Vị trí của mel trong danh sách cho biết nhiều hay
Chữ 100% tự nhiên trên nhãn chưa đủ để tin vì không có chuẩn bắt buộc. Hãy kiểm lại bằng danh sách thành phần: chất bảo quản, tạo nhũ, hương liệu, màu
Sáp, mật và keo của ong dú đã có mặt trong son dưỡng, kem và xà phòng thủ công. Trang này giải thích từng thứ có gì, dùng thế nào cho đúng, tự làm ở nhà ra sao cho an toàn, và đọc nhãn để biết món nào thật sự có ong.