
Mỹ phẩm tự làm nhanh hỏng vì thiếu hai thứ mà đồ mua sẵn luôn có: chất bảo quản và môi trường sản xuất sạch. Loại không có nước như son, sáp dưỡng, dầu dưỡng có thể dùng vài tháng nếu cất mát và lấy bằng tay khô; loại có nước như mặt nạ trộn, nước hoa hồng tự pha hay kem có nước thì nên dùng ngay hoặc chỉ giữ ngăn mát trong vài ngày. Thấy mùi lạ, đốm mốc, đổi màu, tách nước là bỏ, không tiếc.
Vi khuẩn và nấm mốc cần nước để sinh sôi. Kem dưỡng ngoài cửa hàng có tới phần lớn là nước, nhưng đi kèm hệ chất bảo quản được thử nghiệm kỹ. Ở nhà, ta không có hệ đó. Vì vậy hễ công thức có nước, có nước hoa hồng, có trà, có nha đam tươi, có sữa chua, thì đồng hồ bắt đầu chạy rất nhanh. Ngay cả mật ong dú, vốn nhiều nước hơn mật ong thường, nếu để ngoài nhiệt độ phòng lâu cũng có thể lên men nhẹ; đó là lý do mật ong dú nên cất ngăn mát.
Dầu thực vật gặp không khí sẽ bị oxy hoá dần, ánh sáng và nóng làm việc này nhanh hơn. Dầu ôi có mùi giống dầu chiên để lâu, bôi lên da có thể gây khó chịu. Sáp ong thì rất bền, nhưng một thỏi son hay một hũ sáp dưỡng có nhiều dầu hơn sáp, nên tuổi thọ của nó do dầu quyết định.
Mỗi lần ngón tay chấm vào hũ là một lần đưa thêm vi khuẩn và hơi ẩm vào. Thìa ướt, hũ chưa khô, nắp hở trong phòng tắm đều rút ngắn tuổi thọ của mẻ. Cách giữ sạch hũ, muỗng trước khi làm được bàn riêng trong chuyên mục Tự làm tại nhà.
Không có con số chính xác cho đồ tự làm vì mỗi nhà một điều kiện. Bảng dưới là mốc thận trọng mà người làm thủ công thường dùng; nếu thấy dấu hiệu hỏng trước mốc, cứ bỏ.
| Loại | Có nước? | Cất ở đâu | Nên dùng trong |
|---|---|---|---|
| Son sáp ong, sáp dưỡng tay chân | Không | Nơi mát, tránh nắng | Vài tháng, xem mùi dầu |
| Dầu dưỡng pha từ nhiều loại dầu | Không | Chai tối màu, nơi mát | Vài tháng, tuỳ dầu |
| Bột khô (yến mạch xay, bột gạo) | Không | Hũ kín, chỗ khô | Như bột ăn trong bếp |
| Mặt nạ mật ong trộn bột | Có | Không cất | Dùng hết ngay khi trộn |
| Nước hoa hồng, nước trà tự pha | Có | Ngăn mát tủ lạnh | Vài ngày |
| Kem có nước tự đánh, không chất bảo quản | Có | Ngăn mát tủ lạnh | Vài ngày, làm lượng nhỏ |
Nhìn bảng sẽ thấy vì sao người mới nên bắt đầu bằng son và sáp dưỡng: không có nước nên dễ thành công, ít rủi ro hơn hẳn kem có nước.
Mũi và mắt là công cụ kiểm tra tốt nhất ở nhà. Bỏ ngay khi thấy một trong những điều sau:
Đừng cố cứu một hũ đã mốc bằng cách hớt lớp trên. Sợi nấm có thể đã lan xuống dưới mà mắt không thấy.
Hũ mặt nạ hỏng nhanh nhiều khi không phải do cách trộn mà do nguyên liệu đầu vào đã kém. Mật ong pha đường, pha nước lên men nhanh hơn mật thật. Mật ong dú của trại Ong Quý được chia từ các thùng gỗ tại Trảng Bàng, giữ nguyên độ chua thanh tự nhiên; mua về rót ra hũ nhỏ bằng thìa khô và cất ngăn mát. Có thể đặt mật tại shopongdu.com. Để hiểu mật ong dú khác mật thường thế nào khi dùng cho da, xem chuyên mục Mật ong và làn da.
Đồ tự làm hợp với da khoẻ, cần chăm nhẹ nhàng. Da đang tổn thương, đang viêm, vừa làm thủ thuật thì không phải lúc thử công thức mới. Mọi thứ tự làm, kể cả dùng lại một hũ cũ sau thời gian dài, nên thoa thử lên vùng da nhỏ ở cổ tay trong hay sau tai trước. Người da có vấn đề kéo dài, hoặc đang mang thai, hãy hỏi bác sĩ trước khi dùng.
Với đồ có nước, ngăn mát làm chậm vi khuẩn và nấm mốc nên bền hơn, nhưng vẫn chỉ tính bằng ngày. Với son, sáp, tủ lạnh làm chúng cứng lại, khó dùng; để nơi mát, tránh nắng là đủ.
Không hẳn. Vitamin E giúp dầu chậm bị ôi, nhưng không ngăn được vi khuẩn hay nấm mốc. Đồ có nước dù có vitamin E vẫn hỏng nhanh.
Mật ong nguyên chất bền là nhờ ít nước. Khi trộn thêm nước, sữa, bột, độ ngọt đặc bị pha loãng và hỗn hợp trở thành môi trường dễ lên men. Mật ong dú vốn nhiều nước hơn, càng cần pha dùng ngay.
Mùi sáp ong nhạt dần là bình thường. Nhưng nếu xuất hiện mùi dầu cũ, mùi hắc như dầu chiên để lâu, thì dầu đã ôi và nên bỏ.
Không nên tự chế chất bảo quản. Cồn, giấm, nước chanh có thể làm khô, rát da mà không giữ được mẻ an toàn như mình nghĩ. Cách chắc chắn nhất ở nhà vẫn là làm lượng nhỏ, dùng nhanh.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Tẩy da chết môi bằng mật ong và đường: trộn đường mịn với chút mật, xoa nhẹ 30 giây, lau khăn ấm, khoá ẩm bằng son sáp ong; chỉ 1–2 lần mỗi tuần.
Son sáp ong tự làm bị cứng là thừa sáp, mềm nhão là thiếu sáp, lợn cợn hạt là do bơ nguội chậm. Nấu cách thuỷ lại, chỉnh tỉ lệ và làm nguội đúng cách.
Ủ tóc bằng mật ong tại nhà: pha 1 phần mật với 2 phần dầu, chỉ bôi thân và ngọn tóc, ủ 15–20 phút rồi gội nước ấm. Đây là cách pha cho từng kiểu tóc.
Tự làm nước hoa khô từ sáp ong: đun 1 phần sáp với 1 phần dầu nền, thêm vài giọt tinh dầu rồi rót hũ. Mùi dịu, sát da, nhớ thử vùng da nhỏ trước.
Mặt nạ mật ong yến mạch êm khi bột xay mịn, rây kỹ, trộn khoảng hai thìa bột một thìa mật, đắp mười đến mười lăm phút; luôn thử trên vùng da nhỏ trước
Giữ sạch dụng cụ làm mỹ phẩm tại nhà gồm rửa xà phòng nước nóng, trụng sôi hoặc lau cồn 70 độ, rồi để khô hẳn; một giọt nước sót trong hũ là thứ làm h
Sáp, mật và keo của ong dú đã có mặt trong son dưỡng, kem và xà phòng thủ công. Trang này giải thích từng thứ có gì, dùng thế nào cho đúng, tự làm ở nhà ra sao cho an toàn, và đọc nhãn để biết món nào thật sự có ong.