
Xước măng rô là những mảnh da nhỏ tróc ra ở mép móng, gặp nhiều nhất dịp cận Tết vì tay vừa ngâm nước liên tục khi dọn nhà, rửa lá dong, lau đồ thờ, vừa phải chịu gió hanh. Xử lý đúng là cắt gọn mảnh xước bằng kềm sạch chứ không giật, rồi giữ ẩm vùng da quanh móng bằng một chút sáp ong mỗi tối. Mép móng sưng đỏ, đau nhức hay có mủ thì nên đi khám, không tự nặn.
Những ngày cuối năm, đôi tay làm việc nhiều hơn hẳn mọi lúc trong năm. Dọn nhà thì lau cửa, cọ nền, chà bộ lư đồng; vào bếp thì rửa lá dong, đãi đỗ, ngâm gạo nếp, rửa măng khô; chưa kể giặt rèm, giặt chăn. Tay ngâm nước, nước tẩy rửa, xà phòng hết buổi này tới buổi khác. Lớp dầu tự nhiên mỏng manh trên da bị rửa trôi, mà ở miền Bắc lúc ấy lại đang mùa hanh, gió khô thổi qua làm da mất nước thêm.
Vùng da sát móng (gọi là biểu bì quanh móng) vốn đã mỏng và ít tuyến dầu. Khi khô, nó co lại, nứt chân chim rồi bung ra thành những sợi da nhỏ dựng đứng. Vướng vào len, vào vải là đau, giật ra thì rách sâu tới phần thịt hồng, rướm máu. Đó là lúc vết xước nhỏ biến thành vết thương hở, dễ sưng đỏ.
Không nên dùng răng cắn hay tay giật: vết rách thường lan dài hơn mảnh xước ban đầu và để hở phần da non. Cũng đừng đẩy và cắt sạch biểu bì quanh móng như kiểu làm móng ngoài tiệm khi tay đang khô nứt; lớp đó có vai trò che chắn, cắt trụi lại dễ tróc thêm.
Đây là phần quyết định tay có hết xước hay không. Sáp ong làm việc như một màng mỏng giữ nước lại trong da, nên hợp với vùng da quanh móng vốn rất dễ mất nước.
Ban ngày, sau mỗi lần rửa tay hay rửa đồ xong, lau khô kẽ ngón rồi chấm lại một chút quanh móng. Ai thích tự làm có thể tham khảo công thức balm mềm ở mục Tự làm tại nhà. Món nào mới dùng lần đầu cũng nên thử ở mặt trong cổ tay và chờ một ngày, phòng khi da nhạy với sáp ong hay tinh dầu pha kèm.
| Việc cuối năm | Vì sao hại da tay | Cách giảm |
|---|---|---|
| Lau dọn bằng nước tẩy rửa | Chất tẩy làm trôi dầu tự nhiên trên da | Đeo găng cao su, bên trong lót găng vải mỏng nếu ngâm lâu |
| Rửa lá dong, đãi đỗ, ngâm gạo | Tay ngâm nước lạnh hàng giờ | Chia nhiều đợt ngắn, giữa đợt lau khô tay và thoa ít sáp |
| Chà đồ đồng, đồ thờ | Ma sát cùng nước đánh bóng | Đeo găng, dùng khăn mềm, tránh chà bằng tay trần |
| Giặt chăn, rèm cửa | Nước xà phòng đậm đặc | Dùng máy hoặc đeo găng khi vò tay, xả tay bằng nước sạch |
| Bóc vỏ hành, gọt củ kiệu | Nhựa hành, kiệu cay làm vết xước rát | Đeo găng mỏng, có vết xước hở càng cần che |
Mẹo nhỏ của các bà các mẹ: để sẵn một hũ balm cạnh bồn rửa, một hũ ở đầu giường. Thấy là nhớ, nhớ là thoa, vậy là đỡ được phần lớn.
Đa số vết xước lành sau vài ngày nếu được cắt gọn và giữ ẩm. Tuy vậy, vùng da quanh móng có thể bị nhiễm trùng khi vết rách sâu, tay lại ngâm nước bẩn nhiều. Nên đi khám khi thấy:
Những trường hợp này không nên tự chích, tự nặn hay đắp thứ gì lên; bác sĩ sẽ xem và hướng dẫn cụ thể. Mật ong, sáp ong chỉ là đồ dưỡng cho da lành, không dùng thay cho việc khám.
Nhà nào năm nào cũng gói bánh, dọn dẹp lớn thì đầu tháng Chạp đã nên chuẩn bị: một đôi găng cao su vừa tay, vài đôi găng vải mỏng, một hũ balm sáp ong. Son và balm sáp ong của trại nuôi hiện chưa bán online, có thể nhắn hỏi trại qua ongquy.com. Còn mật ong dú để pha nước ấm uống lúc nghỉ tay, đắp mặt sau mấy ngày tất bật, hay biếu ông bà dịp Tết thì có tại shopongdu.com. Mật ong dú vị chua thanh, loãng, cất ngăn mát để giữ hương.
Phần lớn trường hợp là do da quanh móng khô và bị tổn thương cơ học: ngâm nước, chất tẩy, cắn móng, cắt biểu bì quá tay. Nếu đã giữ ẩm đều mà móng vẫn giòn gãy, đổi màu hay da quanh móng tróc liên tục, nên hỏi bác sĩ để được kiểm tra thêm.
Mật ong dính, dễ bám bụi và kiến, lại phải rửa đi, nên không tiện để quanh móng cả ngày. Vết xước nhỏ đã cắt gọn thì giữ sạch và chấm sáp ong là đủ. Vết rách hở, sưng đỏ thì nên đi khám thay vì tự bôi.
Nước tẩy sơn móng thường làm khô cả móng lẫn da quanh móng. Mùa hanh nên giảm số lần đổi sơn, sau khi tẩy rửa tay sạch và thoa ngay một lớp balm quanh viền móng.
Cắt gọn mảnh xước cho bé để bé khỏi cắn, thoa một chút dưỡng không mùi đã thử trước trên da bé. Nhắc nhẹ và cho tay bé bận việc khác. Bé cắn tới mức sưng đau thường xuyên thì nên hỏi bác sĩ.
Bao tay cotton mỏng thoáng khí, giúp balm thấm và không dính chăn gối, đa số người dùng thấy dễ chịu. Nếu tay ra mồ hôi nhiều hay thấy ngứa thì chỉ đeo vài giờ đầu rồi tháo ra. Giặt bao tay thường xuyên.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Máy lạnh rút hơi ẩm khỏi không khí nên da căng, môi khô dù không phải mùa hanh. Chỉnh gió, uống nước đều và để sẵn sáp ong ở bàn làm việc.
Đi xe máy trời gió lạnh, mặt và môi rát vì gió khô cuốn mất hơi ẩm. Thoa lớp sáp ong mỏng trước khi đi, che kín gió, về nhà làm dịu da nhẹ nhàng.
Mùa mưa ẩm, cất son sáp ong và balm ở chỗ khô, đậy kín, lấy bằng que sạch là khó mốc. Bài chỉ chỗ cất, thói quen dùng và dấu hiệu nên bỏ.
Đi biển nên mang kem chống nắng, son dưỡng có chống nắng, balm sáp ong, nước ngọt và nón rộng vành. Bài chỉ nhịp thoa, rửa từng lúc để môi da khỏi rát
Môi hay nẻ ngày Tết vì gió hanh, đồ mặn, hạt dưa, rượu bia và son lì. Giữ ẩm từ 28 Tết, mang son sáp ong theo người, thoa lại sau mỗi bữa ăn.
Son sáp ong dạng thỏi thường được xách tay, còn balm hũ và mật ong hay bị tính là chất sệt. Bài chỉ cách xếp, bọc mật chống rỉ và giữ môi khi bay.
Sáp, mật và keo của ong dú đã có mặt trong son dưỡng, kem và xà phòng thủ công. Trang này giải thích từng thứ có gì, dùng thế nào cho đúng, tự làm ở nhà ra sao cho an toàn, và đọc nhãn để biết món nào thật sự có ong.