
Thỏi son sáp ong làm tay nằm trong túi xách từ đầu mùa hanh năm ngoái, giờ lấy ra vẫn trơn tru, vẫn thơm thơm. Dùng tiếp được không? Câu trả lời ngắn: son sáp ong thường bền hơn kem dưỡng vì không có nước, phần lớn dùng tốt trong khoảng sáu tháng đến một năm sau khi mở, nhưng con số thật phụ thuộc vào dầu nền và cách cất. Mũi và mắt của chính người dùng là công cụ kiểm tra đáng tin nhất.
Vi khuẩn, nấm mốc cần nước để sống. Kem dưỡng, sữa dưỡng có nước nên bắt buộc phải có chất bảo quản. Son sáp ong chỉ gồm sáp, dầu, có khi thêm bơ hạt mỡ và vitamin E, gần như không có nước. Vì vậy nhiều người làm son thủ công không cần thêm chất bảo quản mà son vẫn dùng được khá lâu.
Nhưng «không có nước» không có nghĩa là «không hỏng». Dầu thực vật tiếp xúc với không khí, ánh sáng và nhiệt sẽ dần bị ôi, giống chai dầu ăn mở nắp để lâu trong bếp. Sáp ong thì rất bền, gần như không ôi. Nói cách khác, tuổi thọ của thỏi son nằm ở dầu, không nằm ở sáp.
Người làm son chọn dầu nền vì cảm giác trên môi, nhưng mỗi loại dầu lại có độ bền khác nhau. Dầu càng nhiều thành phần dễ phản ứng với không khí thì càng nhanh ôi.
| Dầu nền thường gặp | Độ bền khi để ngoài | Ghi chú |
|---|---|---|
| Dầu dừa | Bền | Đông đặc khi trời mát, chảy lỏng khi trời nóng |
| Bơ hạt mỡ, bơ ca cao | Khá bền | Có thể nổi hạt sần nếu son từng chảy rồi đông lại |
| Dầu ô liu | Trung bình | Mùi riêng khá rõ, dễ nhầm với mùi ôi lúc đầu |
| Dầu hạnh nhân, dầu jojoba | Trung bình đến bền | Jojoba thật ra là sáp lỏng nên khá lâu ôi |
| Dầu hạt lanh, dầu hạt nho, dầu hướng dương | Kém bền | Son dùng các dầu này nên dùng sớm |
Vitamin E thường được thêm vào để làm chậm quá trình ôi, nhưng nó chỉ làm chậm, không ngăn hẳn. Khi mua son thủ công, hỏi người làm dầu nền là gì sẽ đoán được thỏi son sống bao lâu tốt hơn mọi lời quảng cáo.
Son sáp ong mới có mùi sáp ấm, hơi giống mật, cộng mùi dầu nền nhẹ. Khi dầu ôi, mùi chuyển sang hắc, giống bánh quy để lâu, đậu phộng cũ hay hộp bút sáp màu. Mùi này đã xuất hiện thì không quay lại được, nên bỏ dù hạn trên hũ còn xa.
Son có thể sẫm đi rất chậm theo thời gian, nhất là son có màu tự nhiên. Đáng lo là những đốm màu khác hẳn, vệt xanh, vệt đen, hoặc một mảng bề mặt nhạt hẳn so với phần dưới.
Thường gặp ở son dạng hũ bị chấm ngón tay ướt nhiều lần. Có nước lọt vào là có chỗ cho nấm mốc. Thấy đốm là bỏ cả hũ, đừng nạo phần mặt rồi dùng tiếp.
Son nổi hạt sần nhỏ thường chỉ là bơ hạt mỡ kết tinh lại sau khi bị nóng chảy, vẫn dùng được. Nhưng nếu son tách lớp, rỉ dầu loang lổ kèm mùi lạ, hoặc trở nên dính rít khác thường, nên thay.
Một thỏi son trước đây dùng êm mà giờ thoa vào thấy rát, ngứa, khô hơn: ngưng ngay. Dầu ôi có thể gây kích ứng ngay cả với người chưa từng dị ứng gì.
Son công nghiệp thường in hai thông tin: hạn dùng tính từ ngày sản xuất, và một hình hũ mở nắp kèm số tháng, nghĩa là nên dùng hết trong chừng ấy tháng sau khi mở. Son thủ công thì ít khi in đủ như vậy. Có thỏi chỉ ghi ngày làm, có thỏi không ghi gì.
Cách đơn giản để khỏi phải nhớ:
Son khác mật ong ở chỗ này. Mật ong dú nhiều nước, mở nắp rồi phải giữ ngăn mát để mật khỏi lên men quá nhanh. Son thì gần như không có nước, cái cần tránh là nóng và không khí. Hai thứ cất ở hai chỗ khác nhau dù cùng từ ong mà ra. Đọc thêm các bài về son ở chuyên mục Son dưỡng sáp ong.
Lý do hay gặp nhất khiến son thủ công phải bỏ dở là mua nhiều quá, dùng không kịp. Một người thường chỉ cần một hai thỏi đang dùng, thêm một thỏi dự phòng là đủ cho cả mùa hanh. Khi mua, hỏi ba câu: làm ngày nào, dầu nền gì, nên dùng hết trong bao lâu sau khi mở.
Son sáp ong của trại nuôi ong dú hiện chưa bán qua mạng. Ai muốn hỏi son làm từ sáp của trại, làm đợt nào, dầu gì, có thể nhắn qua trang của trại Ong Quý để được trả lời trực tiếp. Hỏi kỹ trước khi mua một thỏi son thì đỡ hơn nhiều so với phải đoán khi nó đã nằm trong túi cả năm. Các bài về đọc thành phần, hạn dùng trên nhãn nằm ở chuyên mục Đọc nhãn thành phần.
Thỏi chưa mở, cất nơi mát, tránh nắng thường giữ được lâu hơn thỏi đang dùng. Hạn cụ thể vẫn tuỳ dầu nền, nên theo hạn người làm ghi. Không có ghi chú thì hỏi lại người bán ngày làm.
Thường vẫn dùng được nếu mùi và màu không đổi. Son có thể nổi hạt sần do bơ kết tinh lại, thoa lên môi sẽ tan. Nếu chảy đông nhiều lần và bắt đầu có mùi hắc thì nên bỏ.
Không. Sáp ong vốn có mùi ấm, hơi giống mật, nhất là sáp vàng chưa tẩy. Mùi đáng lo là mùi hắc, mùi dầu cũ, mùi chua lạ khác với lúc mới mua.
Thỏi dự trữ chưa mở để ngăn mát trong hộp kín sẽ bền hơn. Thỏi đang dùng thì không cần, lấy ra cất vào liên tục dễ đọng hơi nước trên mặt son. Để nơi thoáng mát trong nhà là đủ.
Dầu ôi có thể làm môi rát, ngứa, khô hơn, kể cả với người da khoẻ. Thấy mùi lạ hoặc môi khó chịu sau khi thoa thì ngưng và rửa sạch. Nếu môi sưng đỏ kéo dài, nên hỏi bác sĩ.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Lót son sáp ong mỏng, chờ khoảng 10 phút rồi dặm khăn giấy bỏ dầu thừa trước khi tô son màu. Môi đỡ khô mà son lì vẫn bám đều, không loang viền.
Nam giới dùng son dưỡng sáp ong nên chọn loại không màu, ít bóng, thoa một lượt mỏng rồi mím môi. Môi hết khô nẻ mà người khác gần như không nhận ra.
Thoa son sáp ong khoảng 3–4 lần một ngày là đủ: sau rửa mặt sáng, sau bữa trưa, giữa chiều khi thấy căng, và lớp dày hơn trước khi ngủ.
Cần tiện và sạch khi mang theo thì chọn son sáp ong dạng thỏi; môi rất khô, dưỡng đêm hay dùng cả cho gót chân thì dạng hũ hợp hơn. Chi tiết từng loại
Son sáp ong ra nắng thường chỉ mềm, nhưng để trong cốp xe máy hay taplo ô tô giữa trưa thì có thể chảy. Cất sát người trong túi vải, tránh chỗ phơi nắ
Trẻ lớn bị nứt môi thường dùng được son sáp ong loại không mùi, ít thành phần, sau khi thử trên vùng da nhỏ. Bé dưới một tuổi nên hỏi bác sĩ nhi trước
Sáp, mật và keo của ong dú đã có mặt trong son dưỡng, kem và xà phòng thủ công. Trang này giải thích từng thứ có gì, dùng thế nào cho đúng, tự làm ở nhà ra sao cho an toàn, và đọc nhãn để biết món nào thật sự có ong.