
Son sáp ong vốn có màu ngà hoặc vàng nhạt của sáp. Thỏi son hồng, cam, đỏ gạch mà người làm thủ công bán thường được nhuộm bằng một trong mấy nguồn quen thuộc: bột củ dền, hạt điều màu, rễ tử thảo, bột khoáng oxit sắt, nhũ mica hoặc carmine. Mỗi thứ cho một sắc riêng, bền lâu khác nhau, và có thứ dễ gây kích ứng hơn thứ khác. Chữ «tự nhiên» không đồng nghĩa với «lành cho mọi môi».
Một thỏi son dưỡng gần như chỉ có sáp và dầu, không có nước. Nhiều chất màu từ rau củ lại tan trong nước chứ không tan trong dầu. Ép nước củ dền trộn vào sáp nóng, kết quả thường là những giọt hồng đọng lại, tách lớp, rồi vài hôm sau mốc vì có nước lọt vào. Đó là lý do người làm son phải dùng bột thật mịn, hoặc ngâm nguyên liệu trong dầu cho màu tan ra trước, hoặc dùng bột khoáng.
Hiểu chuyện này giúp người mua đoán được thỏi son của mình sẽ «cư xử» thế nào: son màu từ bột thì có thể lắng ở đáy, son màu ngâm dầu thì đều hơn nhưng nhạt, son màu khoáng thì đều và đậm.
| Nguồn màu | Sắc lên môi | Độ bền màu | Điều cần biết |
|---|---|---|---|
| Bột củ dền | Hồng tươi đến hồng mận | Kém, dễ ngả nâu khi gặp nóng, gặp sáng | Không tan trong dầu, dễ lợn cợn; dùng bột sấy khô, không dùng nước ép |
| Hạt điều màu ngâm dầu | Vàng cam đến cam đỏ | Khá | Tan đều trong dầu; một số người nhạy cảm với hạt điều màu |
| Rễ tử thảo ngâm dầu | Đỏ tím, hồng mận | Khá, có thể ngả xám khi để lâu | Ít gặp ở chợ; hỏi người làm nguồn rễ |
| Bột ca cao | Nâu nhạt | Khá | Có mùi sô cô la; hợp tông nâu tự nhiên |
| Oxit sắt (bột khoáng) | Đỏ gạch, cam, nâu, hồng đất | Rất tốt | Chỉ dùng loại dành cho mỹ phẩm môi; trên nhãn thường ghi CI 77491, 77492, 77499 |
| Mica | Ánh nhũ, lấp lánh | Tốt | Hợp ánh bóng hơn là màu; chọn loại dùng được cho môi |
| Carmine | Đỏ thắm, hồng | Rất tốt | Ghi CI 75470; có người dị ứng; nguồn gốc từ loài rệp son nên người ăn chay thường tránh |
Son củ dền có sắc hồng rất tươi khi mới làm, ai nhìn cũng thích. Nhưng sắc tố trong củ dền không chịu nóng và sáng tốt. Để trong túi xách vài tuần, nhất là mùa nắng, son ngả dần sang nâu hồng. Bột cũng dễ lắng xuống đáy hũ nếu son đổ khi còn quá nóng. Không phải lỗi người làm, đó là bản tính của củ dền. Hợp với ai thích làm son nhỏ, dùng nhanh.
Cách làm quen là ngâm hạt hoặc rễ trong dầu nền vài ngày, hoặc ủ ấm cách thuỷ, rồi lọc bỏ bã, dùng phần dầu đã ngấm màu để làm son. Màu tan đều nên son mịn, không lợn cợn, nhưng thường chỉ lên sắc nhẹ. Người làm muốn đậm hơn sẽ phải tăng tỉ lệ dầu màu, khi đó son mềm hơn.
Bột khoáng là cách nhiều hãng mỹ phẩm dùng vì màu bền, ít phai, không ngả nâu. Điều cần hỏi là bột có phải loại dành cho môi không. Bột màu dùng cho xà phòng, nến hay sơn thủ công không nhất thiết dùng được trên môi, vì son thoa môi sẽ bị nuốt một phần.
Carmine là chất màu đỏ truyền thống trong son môi. Màu bền và đẹp, nhưng có những người phản ứng với nó, và người ăn chay thường muốn tránh. Đọc nhãn thấy CI 75470 hoặc chữ carmine là đây.
Không có màu nào chắc chắn an toàn với mọi người, nhưng có vài điểm hay gặp:
Thử trước theo cách quen: chấm một ít lên vùng da nhỏ ở cổ tay trong, đợi một ngày. Không đỏ, không ngứa mới thoa môi. Môi sưng, ngứa, nổi mụn nước sau khi dùng thì ngưng ngay. Người đang mang thai hoặc có bệnh da hỏi bác sĩ trước khi dùng loại son màu mới. Son màu cũng chỉ làm môi có sắc và giữ ẩm, đừng tin lời hứa son làm hết thâm môi.
Ai đã quen tự làm son dưỡng có thể thử thêm màu theo trình tự đơn giản:
Hướng dẫn chi tiết tỉ lệ sáp và dầu nằm ở chuyên mục Tự làm tại nhà.
Son sáp ong của trại nuôi ong dú hiện chưa bán qua mạng. Nếu thích một thỏi son màu nhẹ làm từ sáp của trại, nhắn hỏi qua trang của trại Ong Quý: có làm son màu không, màu lấy từ đâu, dầu nền gì, làm đợt nào. Ai da nhạy cảm cứ nói trước để được gợi ý loại ít thành phần nhất. Cần mật ong dú để dùng trong nhà thì xem thêm ở cửa hàng của trại.
Ngả nâu do sắc tố củ dền phai là chuyện thường, chưa chắc son đã hỏng. Hãy ngửi thử: nếu không có mùi hắc, mùi dầu cũ và không có đốm lạ thì vẫn dùng được. Có mùi lạ thì nên bỏ.
Không hẳn. Màu từ cây cỏ vẫn có thể gây kích ứng ở người nhạy cảm, còn bột khoáng dành cho mỹ phẩm môi thì khá ổn định. Quan trọng là biết rõ nguồn màu và thử trên vùng da nhỏ trước.
Bột màu như củ dền không tan trong dầu nên lắng xuống khi son còn lỏng. Dùng bột thật mịn, khuấy kỹ và đổ khuôn lúc hỗn hợp vừa sệt sẽ đỡ hơn. Hoặc chuyển sang màu ngâm dầu.
Tìm chữ carmine, cochineal hoặc mã CI 75470 trong danh sách thành phần. Người từng dị ứng với chất này hoặc ăn chay nên chọn son màu khoáng hay màu từ thực vật thay thế.
Với trẻ, nên ưu tiên son dưỡng không màu, không mùi. Màu không giúp môi đỡ khô mà chỉ thêm một thành phần có thể gây kích ứng. Nếu bé thích son có màu, hỏi bác sĩ hoặc chọn loại thật đơn giản và thử trước.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Lót son sáp ong mỏng, chờ khoảng 10 phút rồi dặm khăn giấy bỏ dầu thừa trước khi tô son màu. Môi đỡ khô mà son lì vẫn bám đều, không loang viền.
Nam giới dùng son dưỡng sáp ong nên chọn loại không màu, ít bóng, thoa một lượt mỏng rồi mím môi. Môi hết khô nẻ mà người khác gần như không nhận ra.
Thoa son sáp ong khoảng 3–4 lần một ngày là đủ: sau rửa mặt sáng, sau bữa trưa, giữa chiều khi thấy căng, và lớp dày hơn trước khi ngủ.
Cần tiện và sạch khi mang theo thì chọn son sáp ong dạng thỏi; môi rất khô, dưỡng đêm hay dùng cả cho gót chân thì dạng hũ hợp hơn. Chi tiết từng loại
Son sáp ong ra nắng thường chỉ mềm, nhưng để trong cốp xe máy hay taplo ô tô giữa trưa thì có thể chảy. Cất sát người trong túi vải, tránh chỗ phơi nắ
Trẻ lớn bị nứt môi thường dùng được son sáp ong loại không mùi, ít thành phần, sau khi thử trên vùng da nhỏ. Bé dưới một tuổi nên hỏi bác sĩ nhi trước
Sáp, mật và keo của ong dú đã có mặt trong son dưỡng, kem và xà phòng thủ công. Trang này giải thích từng thứ có gì, dùng thế nào cho đúng, tự làm ở nhà ra sao cho an toàn, và đọc nhãn để biết món nào thật sự có ong.