
Câu trả lời gọn: sáp ong dú và sáp ong mật đều dùng được trong mỹ phẩm thủ công, nhưng chúng không thay nhau một đổi một. Sáp ong dú thực chất là hỗn hợp sáp với khá nhiều keo nhựa cây, nên sau khi nấu ra có màu nâu sẫm, dẻo, hơi dính tay và mùi nhựa rõ. Sáp ong mật vàng sáng, mùi mật nhẹ, cứng và giòn hơn, là loại mà gần như mọi công thức son dưỡng trên mạng đang nói tới.
Người nuôi ong dú khi tách đàn, chia tổ thường giữ lại phần vỏ tổ, bầu mật cũ đã vắt. Đem nấu, phần thu được nhìn khác hẳn bánh sáp ong mật bày ở chợ. Bảng dưới đây là những khác biệt mà người làm thủ công sẽ gặp ngay trên tay:
| Đặc điểm | Sáp ong dú | Sáp ong mật |
|---|---|---|
| Thành phần | Sáp trộn nhiều keo nhựa cây | Chủ yếu là sáp, keo rất ít |
| Màu sau khi lọc | Nâu đến nâu đen | Vàng nhạt đến vàng cam |
| Mùi | Nhựa cây, hơi hắc | Mùi mật, phấn hoa nhẹ |
| Cảm giác trên tay | Dẻo, dính, nặn được khi ấm | Cứng, bẻ nghe giòn khi nguội |
| Làm trắng | Khó, vì màu nằm ở phần keo | Làm được, ra cera alba |
| Công thức có sẵn | Hầu như phải tự dò | Rất nhiều, dễ theo |
Ong dú không xây những ô sáp lục giác đều tăm tắp như ong mật. Chúng làm những bầu nhỏ tròn tròn để chứa mật và phấn, làm lối vào hình phễu, trát kín khe hở của thùng. Vật liệu dùng cho tất cả những thứ đó là sáp tự tiết ra trộn với nhựa cây mang về, người nghiên cứu gọi chung là cerumen. Chính vì vậy, khi đem nấu tổ ong dú, không có cách nào tách ra được sáp «trắng tinh» như của ong mật: phần nhựa cây đã quyện vào ngay từ lúc xây.
Đây cũng là lý do mật ong dú có vị chua thanh, hơi mùi nhựa: mật được chứa trong những bầu làm từ chính hỗn hợp này. Người quen mật ong dú nhận ra mùi đó ngay khi nấu sáp.
Phần lớn công thức son dưỡng trên mạng tính cho sáp ong mật. Thay bằng sáp ong dú với cùng tỉ lệ, thỏi son thường mềm hơn, dính môi hơn. Muốn cứng lại phải tăng lượng sáp, mà tăng sáp thì màu và mùi càng đậm. Cách khôn ngoan là làm mẻ nhỏ, vài thỏi một lần, ghi lại tỉ lệ rồi chỉnh dần.
Son làm từ sáp ong dú ra màu nâu, thoa lên môi có thể để lại ánh nâu nhẹ. Mùi nhựa cây có người thích vì thấy «đúng chất rừng», có người khó chịu. Muốn dịu mùi, có thể pha sáp dú với một phần sáp ong mật hoặc bơ thực vật ít mùi, thay vì cố át bằng tinh dầu mạnh.
Sáp ong dú bám da lâu hơn, tạo lớp màng dày và hơi dính. Với gót chân nứt, mu bàn tay khô vì làm vườn, cảm giác bám đó lại được việc. Với kem mặt hay son dùng cả ngày, nhiều người thấy hơi nặng.
Sáp lấy từ tổ chưa qua xử lý còn lẫn xác ong, phấn, bụi gỗ. Nếu tự làm từ vỏ tổ trong nhà, có thể làm theo trình tự sau:
Lưu ý an toàn: sáp nóng rất dễ bén lửa khi đun trực tiếp, nên luôn đun cách thuỷ, không bỏ bếp, giữ trẻ nhỏ tránh xa. Dụng cụ dính sáp rất khó rửa, tốt nhất dành riêng một bộ.
Dù chọn loại nào, sản phẩm có sáp ong dú nên được thử trên vùng da nhỏ như mặt trong cổ tay, chờ một ngày. Phần keo trong sáp là thứ dễ gây ngứa đỏ ở người nhạy cảm. Da đang có vấn đề, đang mang thai thì nên hỏi bác sĩ trước khi dùng đồ tự làm. Các bài khác về sáp trong sản phẩm làm đẹp nằm ở chuyên mục Sáp ong trong mỹ phẩm, còn công thức tự làm ở Tự làm tại nhà.
Ai muốn thử sáp ong dú cho mẻ sáp dưỡng đầu tiên có thể hỏi trại nuôi xem đợt này còn sáp đã lọc hay không. Sáp và son của trại chưa bán qua mạng, cần hỏi trực tiếp qua trang Ong Quý. Đi kèm với sáp, nhiều người làm thêm mặt nạ mật hoặc pha mật vào sáp dưỡng tay; mật ong dú nguyên chất của trại đặt được tại Shop Ong Dú. Mật ong dú nhiều nước, nên cất ngăn mát sau khi mở và chỉ lấy ra lượng vừa dùng.
Được, nhưng son sẽ nâu, mềm và có mùi nhựa cây. Hãy làm mẻ nhỏ, tăng dần lượng sáp tới khi đủ cứng, hoặc pha thêm sáp ong mật. Thử trên một góc môi trước khi dùng thường xuyên.
Rất khó, vì màu nâu nằm ở phần keo nhựa cây quyện trong sáp. Lọc nhiều lần chỉ giúp sạch cặn, màu sáng lên đôi chút. Cần sáp trắng thì nên dùng sáp ong mật đã làm trắng.
Không hẳn. Độ dẻo dính là tính chất tự nhiên do phần keo. Sáp kém là sáp còn lẫn cặn, có mùi chua ôi, hoặc bị pha thêm chất khác. Ngửi thấy mùi lạ thì không nên dùng cho da.
Nên tránh hoặc rất thận trọng, vì sáp ong dú chứa khá nhiều keo. Nếu vẫn muốn thử, chấm một ít ở mặt trong cổ tay và theo dõi một ngày. Từng bị phản ứng mạnh thì hỏi bác sĩ trước.
Để bánh sáp nơi khô mát, bọc kín cho khỏi bụi và kiến, tránh nắng trực tiếp. Sáp tự thân để được lâu, nhưng đã trộn dầu thành son, kem thì nên dùng trong vài tháng và bỏ khi có mùi dầu cũ.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Sáp ong và vaselin đều khoá ẩm, nhưng vaselin bít kín hơn, còn sáp ong pha dầu thoáng, ít bóng. Chọn theo vùng da, thời điểm và cảm giác khi thoa.
Sáp ong trong mascara, chì kẻ mày, phấn má giúp sản phẩm cứng vừa, bám da, giữ màu và nét kẻ. Hiểu vai trò này để chọn món hợp da và tẩy trang cho đún
Mỹ phẩm thuần chay không dùng sáp ong vì đó là nguyên liệu từ động vật; thay vào là sáp candelilla, carnauba, cám gạo. Cách đọc nhãn và chọn loại hợp
Balm sáp ong không có nước, khoá ẩm mạnh, hợp môi, tay, gót chân và ngày hanh; kem có nước nhẹ, thấm nhanh, hợp da mặt. Cách chọn và cách dùng chung c
Làm son dưỡng tại nhà, sáp ong vàng thường là chọn dễ nhất vì ít qua xử lý, mùi mật nhẹ. Sáp trắng hợp khi cần son không mùi, màu trong hoặc pha màu.
Sáp ong ít khi tự bít lỗ chân lông, nhưng lớp màng dày trên vùng da dầu có thể giữ bã nhờn lại. Dùng ở môi, tay, gót chân thì ổn; vùng chữ T nên dè dặ
Sáp, mật và keo của ong dú đã có mặt trong son dưỡng, kem và xà phòng thủ công. Trang này giải thích từng thứ có gì, dùng thế nào cho đúng, tự làm ở nhà ra sao cho an toàn, và đọc nhãn để biết món nào thật sự có ong.