
Son dưỡng thủ công bày ở chợ phiên, gian hàng mạng, quầy quà lưu niệm nhiều đến mức nhìn thỏi nào cũng «thiên nhiên», «nguyên chất», «handmade». Muốn chọn đúng, đừng nhìn chữ trên nhãn trước, hãy hỏi bốn thứ: sáp lấy từ đâu, dầu nền là gì, mùi có thêm hương không, và son được đóng, ghi ngày ra sao. Người làm trả lời được rõ ràng cả bốn câu thường là người làm cẩn thận.
Sáp quyết định độ cứng, mùi và cảm giác của thỏi son. Có ba điều đáng hỏi:
Sáp vàng là sáp đã lọc sạch nhưng giữ màu và mùi tự nhiên, thơm ấm, hơi giống mật. Sáp trắng đã qua tẩy màu, gần như không mùi. Cả hai đều dùng làm son được. Son màu vàng nhạt, ngà hay vàng đậm là chuyện của sáp, không phải chuyện tốt xấu.
Sáp ong có lúc bị pha với parafin hay sáp khác cho rẻ và dễ đổ khuôn. Không có cách nhìn bằng mắt nào chắc chắn, nhưng vài dấu hiệu đáng để hỏi thêm: son gần như không mùi dù nói là sáp vàng, thoa lên thấy trơn bóng như nến, bẻ ra thấy giòn vụn. Cách chắc nhất vẫn là hỏi người làm lấy sáp từ đâu và họ có tự lọc sáp không.
Sáp của ong dú khác sáp ong mật: sẫm màu hơn, mềm dẻo hơn vì lẫn nhiều keo ong, mùi nhựa cây rõ. Nó ít khi được dùng một mình để làm son, nếu có thì thường pha với sáp khác. Người dị ứng với keo ong nên hỏi kỹ điểm này. Bài về sáp trong mỹ phẩm ở chuyên mục Sáp ong trong mỹ phẩm nói chi tiết hơn.
Nếu sáp là khung thì dầu là phần làm mềm môi. Dầu cũng quyết định son bền hay nhanh ôi.
Người dị ứng các loại hạt nên hỏi kỹ dầu hạnh nhân, bơ hạt mỡ. Dầu càng lạ, càng nhiều loại trộn chung thì càng khó đoán phản ứng trên môi.
Người mua son thủ công hay bị hút bởi mùi thơm: cam, sả, bạc hà, vani. Nhưng với môi đang khô nứt, ít mùi lại dễ chịu hơn. Tinh dầu bạc hà, quế tạo cảm giác mát, cay nhưng dễ rát; tinh dầu cam chanh có thể làm da rát khi ra nắng. Hương liệu tổng hợp là nguồn kích ứng hay gặp.
Gợi ý thực tế: chọn một thỏi không mùi để dùng hằng ngày, còn thỏi có mùi nhẹ để dùng khi thích, và luôn thử trước.
Son thủ công không bắt buộc phải bao bì đẹp, nhưng cần sạch và có thông tin tối thiểu.
| Nhìn vào | Dấu hiệu tốt | Dấu hiệu nên hỏi thêm |
|---|---|---|
| Nhãn | Có danh sách thành phần, ngày làm hoặc hạn dùng | Chỉ ghi «thiên nhiên», «nguyên chất», không có thành phần |
| Bề mặt son | Phẳng, đều màu, mùi sáp và dầu nhẹ | Rỗ, có đốm lạ, mùi hắc như dầu cũ |
| Vỏ, hũ | Nắp kín, sạch, không rỉ dầu | Dầu loang ra ngoài, nắp lỏng |
| Lời người bán | Nói rõ sáp, dầu, đợt làm, cách cất | Hứa trị mụn, trị thâm, làm hồng môi vĩnh viễn |
Một thỏi son dưỡng chỉ giữ ẩm và làm mềm môi. Người bán nào hứa son làm hết thâm, trị nứt môi do bệnh, làm môi hồng mãi là đang nói quá lời. Gặp lời hứa như vậy, nên dè dặt với cả những gì họ nói về nguồn sáp.
Người đang mang thai, có bệnh da hoặc cơ địa dị ứng nên hỏi bác sĩ trước khi dùng loại son mới, dù là thủ công. Các bài khác về son nằm ở chuyên mục Son dưỡng sáp ong.
Mua son từ người nuôi ong có một lợi thế: hỏi được tận gốc sáp. Trại nuôi ong dú ở Trảng Bàng, Tây Ninh hiện chưa bán son sáp ong qua mạng. Ai muốn có son làm từ sáp trại có thể nhắn qua trang của trại Ong Quý. Mang theo đúng bốn câu ở trên: sáp gì, dầu gì, có thêm mùi không, đóng và ghi ngày ra sao. Nếu dùng cho trẻ, cho người da nhạy cảm, nói thêm để được gợi ý loại đơn giản nhất.
Nhân tiện, nếu nhà cần mật ong dú để pha uống hay thỉnh thoảng dùng cho da, có thể xem mật ong dú của trại. Mật ong dú chua thanh, nhiều nước, mở nắp rồi cất ngăn mát.
Không hẳn tốt hơn, chỉ khác. Son thủ công thường ít thành phần, dễ biết mình đang thoa gì, nhưng chất lượng tuỳ người làm. Son công nghiệp có kiểm soát đồng đều hơn. Chọn loại nào cũng nên đọc thành phần và thử trước.
Khó biết chắc bằng mắt. Son gần như không mùi dù nói là sáp vàng, trơn bóng như nến, bẻ giòn vụn là những điểm nên hỏi lại. Cách chắc nhất là mua từ người nói rõ được nguồn sáp và cách lọc.
Màu chỉ phản ánh loại sáp và mức lọc, không nói lên chất lượng. Sáp vàng giữ màu tự nhiên, sáp trắng đã tẩy. Quan trọng hơn là mùi tươi, bề mặt sạch và nguồn sáp rõ.
Có thể mua nếu người làm kể rõ thành phần, ngày làm và cách cất. Nên tự ghi lại những thông tin đó lên thỏi son. Nếu người bán không trả lời được, nên chọn chỗ khác.
Thường dùng được nếu chọn loại không mùi, ít thành phần. Vẫn phải thử trên vùng da nhỏ trước. Người từng dị ứng với keo ong hay phấn hoa nên hỏi bác sĩ trước khi dùng.
Nhóm nuôi ong và biên tập của Trại Ong Dú OngDu.com — trại nuôi ong dú thật cách trung tâm TP.HCM khoảng 40km, mở tour cho khách tự tay mở thùng và thu mật. Bài viết dựa trên việc làm hằng ngày ở trại và những lỗi người mới hay g…
Xem trang tác giả →
Lót son sáp ong mỏng, chờ khoảng 10 phút rồi dặm khăn giấy bỏ dầu thừa trước khi tô son màu. Môi đỡ khô mà son lì vẫn bám đều, không loang viền.
Nam giới dùng son dưỡng sáp ong nên chọn loại không màu, ít bóng, thoa một lượt mỏng rồi mím môi. Môi hết khô nẻ mà người khác gần như không nhận ra.
Thoa son sáp ong khoảng 3–4 lần một ngày là đủ: sau rửa mặt sáng, sau bữa trưa, giữa chiều khi thấy căng, và lớp dày hơn trước khi ngủ.
Cần tiện và sạch khi mang theo thì chọn son sáp ong dạng thỏi; môi rất khô, dưỡng đêm hay dùng cả cho gót chân thì dạng hũ hợp hơn. Chi tiết từng loại
Son sáp ong ra nắng thường chỉ mềm, nhưng để trong cốp xe máy hay taplo ô tô giữa trưa thì có thể chảy. Cất sát người trong túi vải, tránh chỗ phơi nắ
Trẻ lớn bị nứt môi thường dùng được son sáp ong loại không mùi, ít thành phần, sau khi thử trên vùng da nhỏ. Bé dưới một tuổi nên hỏi bác sĩ nhi trước
Sáp, mật và keo của ong dú đã có mặt trong son dưỡng, kem và xà phòng thủ công. Trang này giải thích từng thứ có gì, dùng thế nào cho đúng, tự làm ở nhà ra sao cho an toàn, và đọc nhãn để biết món nào thật sự có ong.